روشهای ایجاد انگیزه وترغیب دانش آموزان به تحصیل
در این تحقیق سعی شده است به مطالعه روش های ایجاد انگیزه و ترغیب دانش آموزان به تحصیل مورد بررسی قرار گیرد.
تحقیق به صورت کتابخانه ای انجام گرفته و با تطبیق نظریه ها و روش های گوناگون ایجاد انگیزه، موضوع را مورد بررسی قرار داده است.
چرا برخی از دانش آموزان علاقه زیادی به درس، مدرسه و تحصیل دارند و برخی علاقمند به این امور نیستند بررسی چگونگی و چرایی این انگیزه مورد سؤال و بحث بسیاری ازاولیاء، معلمان ومربیان است.
هر پدر و مادر و یا معلمی دوست دارد در دانش آموز ایجاد علاقه ، میل و رغبت به تحصیل را بارور کند تا فراگیر بتواند در امر تحصیل موفق تر و از تحصیل لذت بیشتری ببرد.
انگیزه یعنی چرایی و علت رفتار فرد، نیرویی که فرد را انگیخته و وادار به کاری با میل و رغبت می کند.
موفقیت تحصیلی از مسایل مهم آموزشی و روان شناسی است که رابطه تنگاتنگی با انگیزه دارد. داشتن انگیزه و علاقه به تحصیل و مدرسه از دلایل اصلی موفقیت تحصیلی محسوب می شود.
در ایجاد انگیزه به تحصیل که موجب ارتقاء موفقیت تحصیلی می گردد عواملی دخیل هستندکه از آن جمله می توان به توان ذهنی، یادگیری های قبلی، علاقه به دروس خاص و...از یک سو و از سوی دیگر سطح درآمد خانواده،میزان تحصیلات ونوع شغل والدین، موقعیت اجتماعی- اقتصادی و فرهنگی خانواده، محیط خانواده و....... اشاره کرد.
در بررسی ایجاد انگیزه به تحصیل باید به عوامل مؤثر درونی و بیرونی فرد توجه کرد. وقتی که پدر و مادر همه ی زمینه های علاقمندی را برای دانش آموز فراهم کرده اند چه عواملی باعث می شوند که فرزند آنها میلی به درس نشان ندهد؟ در درون او چه می گذرد؟
بعد از شکست هایی که برای دانش آموزان(در اموردرسی) بوجود می آید توانایی بهره گیری از این تجربه در افراد متفاوت است بعضی آن را زمینه ساز پیروزی بزرگ می دانند و عده ای آن را پایان راه وبعضی اصلاًواکنشی ندارند وظیفه معلمان و مربیان است که آموزش خوب و ارائه راهکار و روش درست را به دانش آموز نشان دهند.
در این تحقیق سعی شده است در حد توان به بررسی چند روش ایجاد انگیزه و دلایل و ریشه های آن پرداخته شود.
مقدمه
نخستین نکته ای که معلمان باید بدانند این است که انگیزش انسانی یک موضوع بسیار پیچیده است صدها روان شناس زندگی خود را صرف کرده اند تاعلت نحوه رفتار انسان راکشف کنند کوشش های آنان به موفقیت های زیادی منجرشده است امروزه مانسبت به چند دهه ی قبل اطلاعات زیادی درباره ی این موضوع داریم اما این موفقیت ها بدین معنا نیست که درک و فهم ماکامل شده است و اکنون می توانیم به این دانش جدید تمام اشکال رفتارها و نگرش های ضد باروری در مدارس کلاسها رامتوقف کنیم اگرموضوع انگیزش انسان اینقدرساده بود معلمان به حل بسیاری از مشکلاتی که با اندک انگیزش دانش آموزان قابل رفع بود فایق می آمدند بنا براین معلمانی که برای افزایش انگیزش تحصیلی دانش اموزان فعالیت می کنند باید بینش و اهدافی متعادل داشته باشئد معلمان باید علاوه برداشتن اهدافی متعادل برای افزایش انگیزش تحصلی دانش آموزان باید آگاه باشند که مجموعه ی یکسانی از شیوه های علمی که در تمام موفقیت موثر باشند وجود ندارد.
از آنجایی که تدارک محیط های مناسب برای دانش آموزان باعث افزایش انگیزش یادگیری آنان می شود از این رو معلمان باید زمان زیادی را جهت آموختن شیوه های آماده سازی محیط مناسب برای دانش آموزان صرف کنند،زیرا این عمل بسیار پیچیده است معلمانی که با تغییر پی در پی روش های تربیتی خود سعی در ایجاد تقویت و پیشبرد انگیزش تحصیلی هستند توصیه می شود که این عمل را بتدریج انجام دهند زیرا ایجاد تغییرات پی درپی حالتی از شوک در افراد ایجاد می کند[i][1].
کلیاتی در مورد انگیزش :
انگیزش از جمله مباحثی است که قرن ها توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است و دانشمندان به این نتیجه رسیده اند که ارزیابی انگیزش انسان بسیار پیچیده است .اصطلاح انگیزش (motivation)در اصل از ریشه لاتین (movere)مشتق شده است و به معنی تحریک است.
یک جاندار انگیخته ،در مقایسه با یک جاندار نا انگیخته با نیرو و کارایی بیشتری در یک فعالییت در گیر می شود[ii][2].مفهوم انگیزش ممکن است ساده به نظرآیداما تجزیه وتحلیل آن بسیار مشکل است یکی از مشکلات این است که یک نوع رفتار یا عمل ممکن است با انگیزه های متفاوتی ارتباط داشته باشد و مشکل دیگر در مطالعه انگیزش تمیز دادن انگیزه های اصلی و اولیه از انگیزه های ثانویه است سومین مشکل در مطالعه انگیزه ها آن است که افراد ممکن است از دلایلی که پایه واساس یا برانگیزنده اعمالشان می باشد کاملا آگاه نباشند.
موفقیت تحصیلی از جمله مسایل مهمی است که محور بسیاری از پژوهش های آموزشی و روان شناسی است.(براون و کراسی، (1997)؛موس وموس،1990 نایسی و وانیوماکسی 1999).
عوامل بسیاری در موفقیت و پیشرفت تحصیلی کودکان و نوجوانان سهیم هستند که برخی ا ز آنها نظیر هوش، توانایی ویادگیری های قبلی ،شناختی هستند و برخی دیگر نظیر محیط خانوادگی جایگاه اجتماعی – اقتصادی ،غیر شناختی اند.(براون و کراسی، (1997).
الف: عوامل شناختی به این دلیل مهم هستند که فراهم کننده پایه و اساس ذهنی و تجربی برای یادگیری در آینده هستند ورابطه بین آنها و موفقیت تحصیلی کاملاً بارز وقابل مشاهده است. دویک(2000) معتقد است که باورهای هوشی با موفقیت تحصیلی دانش آموزان رابطه دارد.
ب:عوامل غیرشناختی مثل موقعیت خانواده به لحاظ اجتماعی ،اقتصادی و فرهنگی از جمله عوامل مهم در پیشرفت ها و شکست های تحصیلی کودکان به شمار می رود (گولال[iii][3]1374)
نتایج پژوهش ها نیز نشان دهنده ی وجود ارتباط بین بالا بودن سطح اجتماعی اقتصادی والدین و موفقیت تحصیلی دانش آموزان است(باخرو[iv][4] و روشلن[v][5]،1965؛نقل از گولال،1374،موس وموس،1990)
کالجرو(1982) نشان داد که بین سطح درآمد ،میزان تحصیلات و نوع شغل والدین با موفقیت تحصیلی فرزندان آنها رابطه معناداری وجود دارد.
بعد از انجام فعالیتی رفتاردانش آموز به یکی از3 طریق زیر نشان داده می شود:www.zibaweb.com
1- تلاش نکند 2- برای کسب موفقیت تلاش کند 3-برای اجتناب از شکست فعالیت کند
چنین فرض شده است که خصوصیت برخی از افراد این است که نوعی انگیزه پیشرفت از خود نشان می دهند حال آنکه برخی دیگر غالباً تحت تاثیر انگیزش منفی گریز از شکست هستند دسته دوم خواهان موفقیت نام گرفته اند و گروه سوم را گریزان از شکست می گویند[vi][6].(مک للاند،اتکیسون،کلارکو لوئل 1953).تلاش برای موفقیت یا انگیزه پیشرفت ، از خصوصیات دسته خواهان موفقیت است.
طبق نظریه مک للاند،اتکینسون،کلارکو لوئل (1953)[vii][7]، انگیزه پیشرفت یا انگیزه گرایش، از آرزوهای فزاینده کودک ناشی می شود انگیزه مثبت پیشرفت، نیاز به پیشرفت نامیده می شود.
اگر کودک با کمی تلاش بتواند بر معمای خود غلبه کند احساس لذت خواهد کرد وبه گسترش انگیزه پیشرفت تمایل خواهد داشت در صورتی که کودک نتواند بر معما غلبه کند در او اثر منفی خواهد داشت و به کسب انگیزه گریز از شکست تمایل خواهد داشت.
معلم دانش آموزی را انگیخته[viii][8] می داند که هم مایل است کارهای مورد نظر وی را انجام دهد و هم اینکه عملا آنها را انجام دهد بر همین منوال معلم دانش آموزی را ناانگیخته[ix][9] می داند که مایل نیست کارهای مورد نظر وی را انجام دهد و یا اینکه باید او را وادار به انجام آنها کرد .
نکته دیگری که بر آن تاکید داریم این است که انگیزش در هر نگره ی تربیتی مفهومی ریشه ای دارد هنگامی که در نظام تربیتی شکستی رخ می دهد غالباً انگیزش نکوهیده می شود.
نظریه پردازان و محققان انگیزش انسانی به دو نوع کلی از انگیزش یعنی درونی و بیرونی اشاره کرده اند.(دسی،1975؛دسی و ریان،1985؛ لپروگرین،1978؛مالون لپر،1987).
انگیزش بیرونی زمانی وجود دارد که افراد به وسیله پیامدی که خارجی است و یا از لحاظ کارکردی مربوط به فعالیتی است که در آن افراد درگیر می شوند برانگیخته می شوند.
دانش آموزان که در فعالیتهای مطلوب خود به صورتی فعال درگیر می شوند برانگیخته شده اند ولی دلیل این سختکوشی آنان با ماهیت خود تکلیف ارتباطی ندارد آنان به این خاطر سختکوش هستند که تکلیف را وسیله ای برای رسیدن به اهداف مطلوب دیگری در نظر می گیرند.
در مقابل انگزش بیرونی،انگیزش درونی وجود دارد بدین معنی که شخص برای انجام موفقیت آمیز تکالیف خود تمایل درونی دارد خواه برای آن ارزش بیرونی وجود داشته باشد و یا نداشته باشد.
اگر چه هر دو جهت گیری یعنی انگیزش درونی و بیرونی در اکثر کلاسها وجود دارد،ولی شیوه های عملی مدارس و سیستم کلاسهای ما طوری طرح ریزی می شود که جهت گیری انگیزش بیرونی را بصورت افراطی تسریع می کند.

ادامه مطلب

سيري در فرهنگ مردم سرباز

در اين منطقه مردم باور دارند كه اگر كسى بر روى يك سگ آب بريزد، روى دستهاى او زگيل در مى ‏آید. در شب نبايد كسى ناخن‏هاى خود را بگيرد. اگر بر پشت كسى جارو بزنند، سرانجام او يك دزد مى ‏شود. اگر كسى به مسافرت برود، تا زمانيكه به مقصد خود نرسيده است، خوب نيست كه حياط منزل را جارو بزنند زيرا فردى كه در راه است دچار مشكل خواهد شد - اگر روسرى (سريگ) زنی از سرش بيفتد حتماً مسافرى خواهد آمد. اگر پلك چشم كسى بلرزد باز هم مسافرى در راه است. اگر كسى دچار سكسكه بشود منظورش اين است كه كسانى دارند او را ياد مى ‏كنند و نام او را بر زبان مى ‏آورند. اگر دو عدد پارچ آب، طورى بيفتد كه درست مقابل هم قرار بگيرند، منظورش اين است كه دو نفر دعوا خواهند كرد. اگر يك مرغ ماكيان مثل خروس قوقولى قوقو كند، بايد آنرا كشت زيرا در غير اين صورت بدشگون است

ترانه هاى عاميانه

زهيروك و ليكو: ليكو و زهيروك آوازهايى هستند كه در فراق بستگان نزديك مثل پدر و مادر و برادر و خواهر و همچنين دوست و معشوق و حتى دورى از وطن، ارائه مى ‏گردند. زهير معنى ياد، دلتنگى و آرزوى ديدار توأم با اندوه را داراست و به معنى غمناك و دلگير نيز آمده است.

موتک: تنها اختصاص به مراسم ترحيم دارد. محتواى متن اين آواز، شامل مناقب مرحوم بوده و تألّم ناشى از ترحيم را بيان مى‏كند و در حقيقت موتق نوعى مرثيه است.

شعر: شعر كه در زبان بلوچى به آن شَيْر مى ‏گويند عبارت از آوازى است كه مضمون متن آن را، داستانهاى حماسى، عشقى، وقايع تاريخى و رويدادهاى اجتماعى، پند و اندرز و ... تشكيل مى‏دهد. شاعر (شاهر) كسى است كه شَيْر را با ساز و آواز اجرا مى ‏كند. شاعر(خواننده) را پهلوان نيز مى ‏گويند.

شعر حماسى ) مير قنبر - چاكر - گوهرام - حضرت ادهم

شعر تاريخى) جنيدخان - دادشاه بلوچ

شعر عشقى )عزت و ميرك - شيخ مريد وهانى

شعر اجتماعى ) ميرپسند خان - مرادخان.

چوگان: وقتى كه نوزادى به دنيا مى ‏آيد، خويشان ، همسايگان و دوستان زائو در ساعات شب و گاهى در طول شب، در خانه زائو گرد مى ‏آيند و براى صحت و سلامتى اين دو و عرض تبريك و تهنيت به منسوبانش، اشعارى را كه حاوى ستايش خدا، رسول خدا، صحابه كرام و بزرگان دين است، با آواز مى ‏خوانند كه به چوگان يا شپ تاكى معروف هستند. چوگان مخصوص پسر به موضوعاتى از قبيل مردانگى و جنگاورى اشاره دارد و چوگان

*******************

*******************

مخصوص نوزاد دختر، ناظر به وفادارى و پاكى همسر و مادر است.

آوازهاى مراسم عروسى: شامل نازينك و لادو و هالو هستند. نازينك به معنى ستايش و ستودن است. منظور از اين مفهوم در درجه اول ستودن عروس و داماد است. نازينك در اين مواقع خوانده مى ‏شود : موقع استحمام داماد، بعد از استحمام در جايگاه داماد، هنگامى كه عروس و داماد بر تخت نشسته‏اند و موقع مراجعت و بردن داماد نزد عروس . لادو و هالو مثل نازينك به مراسم عروسى اختصاص دارند، فرق اين دو آواز در اين است كه لادو را بعد از استحمام داماد مراجعت او به جايگاه مخصوص مى ‏خوانند حال آنكه هالو را از جايگاه مخصوص داماد تا محل استحمام او و به هنگام استحمام اجرا مى ‏كنند. هالو مختص حنابندان نيز هست ولادو در شب شش زايمان هم خوانده مى ‏شود.

موسيقى : موسيقى بلوچى را كه اصلاً مستقل از موسيقى هند و پاكستان بوده است صاحب نظران از درخشان‏ترين موسيقى‏هاى بومى جهان شناخته ‏اند و به حق موسيقى بلوچ نه فقط آهنگهاى ملتى سلحشور و مهربان، بلكه موسيقى تاريخ رنجهاى آسياست، با ملودى ‏هاى توفان در باغ، يا آتش در چادر صحرانشينان، شعله ور از بوسه ‏هاى وداع و جنگ و خون و مويه و نعره ‏هاى اعصار است. موسيقى بلوچستان مثل زبان بلوچى، به علت دور افتادگى از مناسبات اجتماعى سهل ‏الوصول ميان ديگر مناطق ايران، مصون از آميزشهاى بى رويه، دست نخورده و سالم باقى مانده است.

آلات موسيقى عبارتند از:

قيچك يا سرود: از سازهاى اصيل سنتى است كه در تمامى نقاط بلوچستان، ترانه‏ هاى محلى را با آن مى ‏نوازند. ساختمانش مثل كمانچه است با اين تفاوت كه كاسه ‏اى به بزرگى سه تار و دسته‏اى كوتاه دارد. داراى چهار تا شش سيم است. در هنگام نواختن، كاسه سرود بطور عمود روى زانو قرار مى ‏گيرد و آرشه يا كمانگ بطور افقى با سيم تماس پيدا مى ‏كند.

تنبورگ: شباهت زيادى به سه تار دارد، تنبورك فقط سه سيم دارد و روى دسته آن بر خلاف سه تار، پرده ها مشخص نيست. تنبورگ براى آكورد گرفتن و همراهى كردن با سازهاى ديگر مناسب است. در زمان استفاده، با دست راست دخمه مى‏زنند و دست چپ روى دسته كار مى ‏كند.

بينجو: هنگام نواختن بينجو، يك سر آن را روى زانو و سر ديگرش را روى زمين مى ‏گذارند و با دست راست دخمه مى ‏زنند و با دست چپ پرده مى‏گيرند. هر پرده بوسيله يك دكمه فلزى گرفته مى‏شود و با كم و زياد كردن فشار انگشتان روى اين دكمه ‏ها، هر نت طنين دلكشى مى ‏يابد.

دهل يا دُكّور: دكّور تقريباً شبيه ضرب است ولى تفاوت آن با ضرب اين است كه ضرب را از يك سو مى ‏زنند و دهل يا دكّور را از هر دو طرف، و ضربه هايى را كه به ضرب مى ‏زنند، ظريف تر از ضربه‏ هايى است كه به دهل مى ‏زنند. دهل نواز را دكّورى مى ‏نامند. دهل را اكثراً در مراسم عروسى مى‏ نوازند.

************************************************

************************************************

كوزه: جنس آن از سفال است. در هنگام نواختن مقدارى آب در داخل آن مى ‏ريزند و آنگاه با دست و يا با دمپايى به دهانه آن مى ‏كوبند.

دينبوك: از دهل كوچكتر و دراز تر و به شكل خمره است و فقط با دست نواخته مى ‏شود.

سورنا: از سورنا در مراسم مذهبى، به همراهى دهل بزرگ و تمبوك استفاده مى‏ شود.

نى يا نل: كه همان نى چوپان است و معمولاً در سه اندازه اصلى يافت مى ‏شود . از نى در اجراى آهنگهاى زهيروك استفاده مى ‏شود. گاه از اين ساز، براى درمان بيماريهاى روانى و روحى نيز استفاده مى‏ شود.

پزشكى عاميانه

درمان بوسيله گياهان داروئى: هم اكنون نيز بسيارى از بلوچها جهت معالجه بيماريهاى خود، از تجربه بزرگترها استفاده مى ‏كنند و با استفاده از داروهاى گياهى كه آنان سفارش مى ‏دهند ، به معالجه بيماريهاى خود مى ‏پردازند .

داغ كردن: براى معالجه بيمارانى كه : خوره مى‏گيرند - داخل شكم پارگى يا كوفتگى دارند - در مورد شكستگى دنده ‏ها - كسانيكه سر درد در اثر باد نزله دارند - بيمارى قولنج - بيمارانى كه زرده دارند، ا ز داغ كردن كه معمولاً بوسيله ميخ ته گرد صورت مى ‏گيرد، استفاده مى ‏كنند.

پوست كردن: در اين روش بيمار را داخل پوستى كه از بز يا گوسفند تازه ذبح كرده خارج كرده ‏اند، مى ‏گذارند هر چه كه پوست رطوبت و تازگى خود را از دست مى ‏دهد به بدن شخص بيمار فشار زيادى وارد مى ‏آورد كه توأم با احساس درد و ريزش عرق است و در اثر عرق كردن، تب مريض فروكش مى ‏كند. و آنگاه پوست را از بدن بيمار خارج مى ‏سازند.

گرفتن ناف افتاده: در اين بخش مردم اعتقاد دارند در صورتيكه كسى بار سنگينى را از زمين بلند كند دچار شكم درد شديدى خصوصاً در ناحيه ناف خواهد بود. براى درمان چنين بيمارى، كسانى وجود دارند، كه در گرفتن ناف، مهارت زيادى دارند. طرز كار آنها بدين صورت است كه ابتدا فرد مبتلا به درد را خوابانده و شكم او را با استفاده از روغن، با دست مالش مى ‏دهند كه اين مالش توأم با فشار شديد است. بعد از مالش، يك خمير كوچكى از آرد را بر روى ناف او قرار داده و پارچه كوچكى را بر روى آرد آتش زده و يك ليوان را بصورت وارونه روى آتش طورى قرار مى ‏دهند كه آن آتش و آرد، درست در داخل ليوان قرار گيرد. در اين صورت ليوان طورى بر روى شكم مى‏چسبد كه كنار زدن آن مشكل است. مردم اعتقاد دارند كه اين ليوان با فشارى روى شكم مى ‏آورند، ناف افتاده را بلند مى ‏كند ، ضمن اين كار، در از بين بردن دردهاى شكم بسيار كار ساز است. در بعضى از روستاها بجاى ليوان از يك ظرف آلومينيومى بنام گُوَلَتْ استفاده مى ‏كنند.

 

 

استاد دانشگاه با این سوال شاگردانش را به چالش ذهنی کشاند 
آیا خدا هر چیزی که وجود دارد را خلق کرد؟

شاگردی با قاطعیت جواب داد : بله او خلق کرد

استاد گفت: اگر خدا همه چیز را خلق کرد, پس او شیطان را نیز خلق کرد. چون شیطان نیز وجود دارد و مطابق قانون که کردار ما   نمایانگر ماست , خدا نیز شیطان است


شاگرد آرام نشست و پاسخی نداد. استاد با رضایت از خودش خیال کرد بار دیگر توانست ثابت کند که عقیده به مذهب افسانه و خرافه ای بیش نیست

شاگرد دیگری دستش بلند شدو گفت: استاد میتوانم از شما سوالی بپرسم؟
استاد پاسخ داد: البته

شاگرد ایستاد و پرسید: استاد, سرما وجود دارد؟؟
استاد پاسخ داد: این چه سوالی است البته که وجود دارد. آیا تا کنون حسش نکرده ای؟
مرد جوان گفت: در واقع آقا, سرما وجود ندارد. مطابق قانون فیزیک چیزی که ما از آن به سرما یاد می کنیم در حقیقت نبودن گرماست،در واقع سرما وجود ندارد. این کلمه را بشر برای اینکه از نبودن گرما توصیفی داشته باشد خلق کرد

شاگرد ادامه داد : استاد تاریکی وجود دارد؟
استاد پاسخ داد: البته که وجود دارد
شاگرد گفت: دوباره اشتباه کردید آقا! تاریک هم وجود ندارد. تاریکی در حقیقت نبودن نور است. نور چیزی است که میتوان آنرا مطالعه و آزمایش کرد. اما تاریکی را نمیتوان ، تاریکی واژه ای است که بشر برای توصیف زمانی که نور وجود ندارد بکار ببرد

در آخر مرد جوان از استاد پرسید: آقا, شیطان وجود دارد؟؟
استاد که زیاد مطمئن نبود پاسخ داد: البته همانطور که قبلا هم گفتم. ما او را هر روز می بینیم. او هر روز در مثال هایی از رفتارهای غیر انسانی بشر به همنوع خود دیده میشود. او در جنایتها و خشونت های بی شماری که در سراسر دنیا اتفاق می افتد وجود دارد. اینها نمایانگر هیچ چیزی به جز شیطان نیست

و آن شاگرد پاسخ داد: شیطان وجود ندارد آقا. یا حداقل در نوع خود وجود ندارد. شیطان را به سادگی میتوان نبود خدا دانست. درست مثل تاریکی و سرما. کلمه ای که بشر خلق کرد تا توصیفی از نبود خدا داشته باشد. خدا شیطان را خلق نکرد. شیطان نتیجه آن چیزی است که وقتی بشر عشق به خدا را در قلب خودش حاضر نبیند. مثل سرما که وقتی اثری از گرما نیست خود به خود می آید و تاریک که در نبود نور می آید

 

 

 

دعا و تعويذ: هنوز بعضى از بلوچها در زمان مريضى به ملا و مولوى متوسل مىشوند و به درمان از طريق گرفتن دعا اعتقاد دارند. اگر كسى بيمار شود يكى از بستگان او جهت گرفتن دعا نزد مولوى محل مىرود و مولوى هم پس از شنيدن شرح حال مريض، دعايى به ارباب رجوع تحويل مىدهد، كه معمولاً اين دعا را يا در داخل آب مى شويند و به مريض مى دهند و يا اينكه آنرا در داخل پارچه اى مى دوزند و به صورت بازوبند يا گردنبند درآورده و بر بازو و گردن مريض مىآويزند و گاهى هم خود مولوى نزد مريض آمده و با خواندن دعاهايى او را فوت (دم) مى كند.

 

معالجه با كتك زدن: در مورد بعضى از ديوانگان، اعتقاد دارند كه جن يا پرى، در درون وجود او راه يافته است و در چنين مواردى، ملا يا جنگير را مى آورند. بنا به دستور ملا يا جنگير، دست و پاى ديوانه را محكم م ىبندند و آنگاه ملا دعاهاى مختلفى را براى بيمار مى خواند و او را فُوت مى كند سپس ديوانه را با شلاق يا چوب، كتك مى زنند تا بي حال شود، زيرا اعتقاد دارند كه اين ضربات به جن كه در بدن بيمار رفته است، اصابت مى كنند و موجب درد و رنج جن و فرار او مى شوند.

 

معالجه با طبل و موزيك (دَمال)يا گُواتى: در مورد بعضى از بيماريها نظير نيمّون يا غيره از اين روش استفاده مى كنند. و بيمار با شنيدن طبل و موزيك، شروع به رقص خاصى بنام دَمال مىكند كه بيشتر با تكان دادن سر به سمت بالا و پايين همراه است و بعد از نيم ساعت رقصيدن استاد يا مرشدش از او مى پرسد كه چه مشكلى دارى؟ او هم مى گويد فلان چيز را مى خواهم يا فلان بيمارى را دارم. در حقيقت مىتوان گفت كه اين روش نوعى هيپنوتيزم است. اين مراسم بوسيله »گواتىِ مات« يعنى مادر گواتى رهبرى مىشود.

 

خوددارى زن حامله از ديدن مرده و مراسم تشييع جنازه: مردم بلوچ اعتقاد دارند كه اگر زن حامله جنازه در حال حمل را ببيند يا چشمش به مرده بيفتد، نوزادى كه در شكم دارد، شور چشم يا »كِل« مىشود. بنابراين زن حامله را از ديدن جنازه منع مىكنند. و كسى كه از مراسم تشييع جنازه و دفن مرده برگشته،

حق ندارد به خانه اى كه طفلى تازه تولد شده، دارد، قدم گذارد، زيرا اعتقاد دارند كه طفل متولد شده خواهد مرد.

 

هَمپاس: اگر حيوانى (گاو يا گوسفند و بز) گم شده باشد، براى اينكه در شب، طعمه درندگان نشود، صاحب آن دام نزد ملاى محل مى رود و ملاى محل هم به طرف صحرا يا كوهستانى كه دام در آن گم شده، مىايستد و دعا مى خواند و سه بار دستهاى خود را مثل كف زدن، به هم مى زند و به طرف كوهستان يا صحرا فوت مىكند. بلوچها اعتقاد دارند كه بر اثر اين دعا، هر جانور وحشى كه نزد دام آنها بيايد، دهانش قفل شده و نمى تواند به دام آنها آسيبى برساند. و بعد از مدتى دام گم شده، بدون آسيب ديدگى پيدا مى شود.

 

چشم زخم يا نِظَر: بلوچها اعتقاد زيادى به چشم زخم و نظر دارند و براى مصون ماندن از چشم زخم، براى خود و فرزندان خود و حتى حيوانات و احشام خود، از ملايا مولوى دعاى چشم زخم مىگيرند و به بازوى خود و اطفال و يا به گردن حيوانات خود مى بندند و اسپند نيز دود مىكنند و از چشم كننده مى خواهند كه بيمار را سه بار تف زده و هر سه بار نام خدا و ماشاءالله بگويد.

 

تقدير(قضا وقدر): مردم بلوچ بيش از اندازه به تقدير اعتقاد دارند و هر حادثه اى كه اتفاق بيفتد آن را به تقدير نسبت مى دهند و مى گويند كه از همان چهار ماهگى در سرنوشت او چنين نوشته شده است. ولى هيچگاه به دنبال علت حوادث و اتفاقات نيستند.

 

ماسَگ: اگر چنانچه كسى به يك كشور خارجى رفته باشد و يا گم شده باشد، و يا براى يك مدت طولانى به وطن خود بازنگشته و هيچ خبرى از او نباشد، در چنين مواردى بستگان او پيش يك پيرمرد يا با تجربه كه نسبت به بستن «ماسَك» مهارت كافى داشته باشد، مى روند و از او مى خواهند تا با بستن «ماسَگ» وضعيت فرد مذكور را بيان كند كه آيا زنده است يا مرده، و آيا مى آيد يا نه و در صورت آمدن، چه زمانى مىآيد. پيرمرد نيز با استفاده از چند برگ درخت خرما شروع به خواندن دعاهايى كرده و در حين دعا خواندن ، آن برگها را به چند قسمت كوچكتر تقسيم كرده و گره مى زند، پس از اتمام دعا خواندن، گره ها را روى زمين مى گذارد و خيلى راحت با مشاهده گره ها وضعيت فرد مفقود را بيان مى كند و چه بسا كه هر چه كه مى گويد رنگ واقعيت نيز به خود بگيرد. البته استفاده از ماسك در زمانهاى گذشته و هنگامى كه از وسايل ارتباطى نظير تلفن و غيره خبرى نبود رايج بوده ولى در حال حاضر استفاده از آن بسيار كمرنگ شده است.